DHH là một trong những idol công nghệ mình follow trên X và LinkedIn.
Đây là tác giả của framework Ruby on Rails nổi tiếng, founder & CTO của công ty phần mềm 37signals, và là tay đua xe công thức 1 luôn.
Mình không chỉ ngưỡng mộ anh ấy về mặt kỹ thuật mà còn đọc nhiều về các triết lý làm việc, quản lý công việc được anh chia sẻ.
Hôm 23/9, DHH có bài trình bày khai mạc (beginning keynote) tại sự kiện Rails World 2026, và anh gây bất ngờ cho người nghe khi chẳng nói gì về Rails cả. Thậm chí DHH còn nói là anh ấy đang viết lại backend của Hey (sản phẩm dịch vụ email của công ty anh ấy) từ Rails sang Rust.
Mình có xem hết video này trên youtube, hẳn khán giả ngồi hôm đó sẽ sốc lắm.
Phần lớn thời gian, bằng phong cách lãng tử và diễn đạt trực diện, DHH chia sẻ suy nghĩ của anh về cách AI sẽ thay đổi triệt để ngành phần mềm và cách công ty anh sử dụng AI.
Vừa chẳng phải fan của Rails, lại đặt trong bối cảnh AI với việc lập trình nên mình thấy bài nói này rất có giá trị, hẳn nhiều người sẽ cùng chung quan điểm.
Mình ghi lại một số ý mình thấy hay ho, phần để chia sẻ, phần để tự mình chiêm nghiệm lại.
Ví von AI và lập trình với nhiếp ảnh và nghề vẽ chân dung
Đây là ẩn dụ mở đầu bài nói của DHH.
Anh cho rằng lâu nay chúng ta tự tay viết mã nguồn giống như xửa xưa để có một bức chân dung thì cần thuê hoạ sĩ xịn về vẽ. Vẽ lệch thì phải xoá đi vẽ lại, y như fix-bug. Kể thì cũng đúng.
Rồi khi nhiếp ảnh ra đời, đặc biệt với máy Kodak Brownie (1900), chỉ cần một cái click là có ảnh chân dung ngay.
Anh ấy ví ngày 24/11/2025, khi Opus 4.5 ra đời là khoảnh khắc “Kodak Brownie của thời đại chúng ta”. Cá nhân mình cũng thấy đây là model AI đầu tiên có thể code được trọn vẹn một yêu cầu, không cần con người điều chỉnh.
Không chỉ DHH, nhiều lập trình viên gạo cội như ông Linux, cũng đã chuyển từ phản đối sang ủng hộ đưa AI vào lập trình trong khoảng cuối 2025, đầu 2026 - là thời điểm các model của Anthropic & OpenAI trở nên đủ tốt.
Cái hay của các bác này là khi phản đối thì gay gắt, còn khi đã ủng hộ thì nhiệt tình luôn. Chúng ta cũng nên như vậy, hãy để AI làm việc một cách triệt để.
Quay lại, nếu một cái click là ra phần mềm, vậy lập trình viên giỏi sẽ làm gì? DHH nói, nhiếp ảnh không làm biến mất nghề hội hoạ, mà các hoạ sĩ giỏi chuyển qua vẽ những thứ máy ảnh không làm được, như các trường phái lập thể, trừu tượng, …
Tức là sẽ có một sự bùng nổ sáng tạo để tạo ra những hướng đi mới nào đó - là gì DHH chắc chưa biết, mình cũng chưa biết, chỉ biết rằng chúng ta đang ở một bước ngoặt lớn, cùng nhau hào hứng đón chờ.
Cách 37signals làm phần mềm với AI
Phần DHH nói khá dài, xoay quanh cách công ty anh ấy tận dụng AI Agent cho việc lập trình triệt để ra sao.
DHH không nghĩ rằng cách làm việc tốt với Agent là chat và nhìn output token được bơm ra. Thay vào đó, hãy giao việc cho Agent một cách bất đồng bộ, tức là như giao cho người ấy, coi Agent là một đồng nghiệp, giao việc, kệ đó và review kết quả thôi.
Mình đồng ý điểm này, công ty mình cũng đang chuyển dịch các tác vụ với AI theo hướng này, khi đó đo lường productivity mang lại mới thấy tác dụng rõ rệt.
Cách thức này không mới, đây là xu hướng vận dụng đang được ủng hộ gần đây, khi các AI model đã thực sự rất tốt.
Cha đẻ ra Rails nhưng ngày càng code nhiều Rust
DHH bảo ngôn ngữ không còn quan trọng nữa, code được bằng tiếng Anh là tốt nhất. Số lượng dòng code ít hay nhiều cũng thế, không quan trọng mấy.
Dù là người đẻ ra Rails, trước đây mỗi năm code khoảng 30 nghìn dòng code Ruby, thì chỉ riêng tháng 8 vừa qua DHH (đúng hơn là AI của anh ấy) code được 150 nghìn dòng, và phần lớn là … Rust. Tức là một tháng code bằng 5 lần một năm, bằng một ngôn ngữ xa lạ.
Điểm này vừa hài hước mà vừa đáng suy nghĩ đấy.
DHH bảo ông ấy “thích” Rust, vì nó nhanh, tối ưu, miễn là đừng để ông ấy … phải code nó, kiểu ngôn ngữ đọc “mù mắt”. Bây giờ AI code cho rồi, và đặc biệt là AI thích Rust. Còn gì bằng, 37signals vừa viết lại HEY backend (email server) bằng Rust, kết quả là hiệu năng tuyệt vời, giảm 99% CPU use.
Như ứng dụng LidUp của mình - ứng dụng giữ MacOS hoạt động kể cả khi gập màn hình, để AI luôn chạy - cũng được AI code bằng Rust luôn, và mình thì không hiểu gì cú pháp của Rust cả.
Tức là việc lựa chọn ngôn ngữ lâu nay bị ràng buộc bởi kinh nghiệm của lập trình viên, bây giờ thì hết rồi, cứ cái gì ngon thì chọn mà dùng.
Việc này theo mình có một điểm blocker cần giải quyết, là khi có incident ở product thì làm thế nào - khi mà lập trình viên không hiểu đủ source code. Tất nhiên có thể dùng AI để trace, nhưng cách thế nào thì chắc phải nghĩ thêm. Trong bài chia sẻ của Anthropic hồi tháng 6, họ cũng nói là giờ nhiều lúc có issue, họ cũng chẳng biết là vì sao.
AI có thể đảo ngược nhiều “best practice” của ngành
Theo tôi đây là phần sâu sắc nhất trong bài nói.
Lâu nay khi thiết kế hệ thống hoặc lập trình, chúng ta được dạy về kỹ năng “trừu tượng hoá” (abstraction), mục tiêu là để tái sử dụng, giảm lượng code phải maintain. Trade-off là overhead ở việc tích hợp, trao đổi spec qua lại, và quan trọng nhất là đánh đổi về hiệu năng.
Bây giờ với AI code tành tạch rồi, việc code nhiều hay duplicate liệu có còn là vấn đề? Những giả định về tính tối ưu effort của lựa chọn abstraction cần được xem xét lại.
Tương tự, với mảng ứng dụng di động, để tránh chi phí tuyển các team iOS/Android và tránh maintain nhiều bản source code, nhiều công ty lựa chọn công nghệ hybrid để làm ứng dụng web dùng được luôn cho di động. Giờ có AI code rồi, có thể lựa chọn tốt hơn lại là chuyển qua làm native app, để đạt được hiệu năng sử dụng tối đa.
37signals đang viết lại 6 native apps. DHH cho rằng, 10 năm qua là thời kỳ của các framework hybrid và “Javascript-native” như React Native; bây giờ là lúc “real-native” quay trở lại.
Đồng thời là việc optimization cho phần mềm.
Theo DHH, mấy chục năm qua ngành phần mềm chấp nhận trade-off: Đổi computer resource lấy human cost; với giả định là chi phí CPU/RAM rẻ, còn lương trả lập trình viên thì tốn hơn.
Chưa nói đến việc bây giờ giá phần cứng server ngày càng tăng cao (chóng mặt), thì với AI, nếu một AI Agent có thể dành cả đêm để optimize code, thì những nice-to-have optimization trước đây được đánh giá là không đáng, thì giờ lại đáng làm.
Suy nghĩ của mình: Xét về tiền phải trả ở Việt Nam, chi phí AI hiện nay chỉ rẻ hơn lương nếu dùng Personal fix-monthly plan (ví dụ các gói Claude Code 5x, 10x), còn nếu theo giá token-based thì AI đang rất đắt. Chắc phải đợi mấy model của các pháp sư Trung Hoa tốt thêm chút nữa.
Đoạn kết: Hãy vui vẻ đón nhận thay đổi này
Là một người có mấy chục năm lập trình, thậm chí khi ở vai trò quản lý, vẫn code rất khoẻ, DHH nói rằng chúng ta hãy yêu những khoảnh khắc tự lập trình đó. Cùng nhìn lại mà không nuối tiếc, mà vui vì chặng đường đã qua và chấp nhận rằng giai đoạn đó đã kết thúc để bắt đầu một kỷ nguyên mới.
Bởi suy cho cùng, khi việc tự lập trình đang dần không còn hiệu quả về mặt kinh tế so với việc điều phối Coding Agent.
Điều này có thể chưa đúng ở một số nơi, nhưng nếu hết năm nay, hoặc đến sang năm, khi model AI tốt lên, thì mọi lập trình viên ở mọi công ty sẽ phải thay đổi. Tưởng tượng rằng thời khắc Opus 4.5 còn chưa được một năm, nên nếu sau một năm nữa, thay đổi đã lớn đến mức nào.
Nên dù muốn dù không, hãy vui vẻ đón nhận thay đổi này và hướng về những điều tốt đẹp ở phía trước.
Để kết bài, mình trích lại nguyên văn đoạn DHH nói, với sự hỗ trợ dịch của ChatGPT (chữ “đục đẽo” nghe hay hay, nên mình để vậy):
Tôi đã dành cả một phần tư thế kỷ để đục đẽo từng dòng mã bằng tay, và yêu từng khoảnh khắc. Một trải nghiệm tuyệt vời, một quãng thời gian làm việc đầy thành quả trong kỷ nguyên ấy. Tôi tin tất cả chúng ta nên nhìn lại như vậy: không tiếc nuối, mà vui vì những gì đã có. Vui vì mình đã có mặt khi vẫn còn phải làm những việc ấy. Bởi chúng tràn đầy hứng khởi, học hỏi, cảm giác thỏa mãn và những lúc làm việc hoàn toàn nhập tâm. Đây không phải điều nên nhìn lại với tiếc nuối. Đây là điều nên nhìn lại với niềm vui và chấp nhận rằng nó đã kết thúc.
…………………………..
Vì vậy, tốt nhất chúng ta nên làm quen. Tốt nhất hãy đón nhận rằng mình đã có một chặng đường tuyệt vời khi đục đẽo mã bằng tay, và chặng đường ấy đã kết thúc. Phía bên kia là một nghề nghiệp mới, thú vị, đầy năng lượng: trở thành người chuyên tạo ra những thứ có ích. Đúng vậy. Bạn sẽ không còn tự đục đẽo từng dòng mã, nhưng bạn sẽ tạo ra những điều tuyệt vời. Bạn sẽ điều khiển một loại trí tuệ mà cho đến mới đây vẫn chỉ tồn tại trong khoa học viễn tưởng. Thật là một đặc ân khi được đứng ở cả hai phía của bước chuyển ấy: đã có mặt khi chúng ta làm tất cả bằng tay, và có mặt đúng lúc chúng ta chuyển sang cách mới. Đây là sự kiện lớn nhất trong lịch sử điện toán.